• En  Región de Arica y Parinacota:

Carolina Fabiola Cabello Sanquea (Arica)

Paolo Ignacio Meneses Miñano (Arica)

• En Región de Antofagasta:

Francisco Alejandro Suárez Soto (Antofagasta)

• En Región de Valparaíso:

Ivan Desiderio Andrade Carrasco (Villa Alemana)

Miguel Andrés Franco González (Valparaíso)

Patricia Andrea Fuenzalida Puente (Valparaíso)

Rodolfo Contreras Gonzalez (Viña del Mar )

• En Región Metropolitana de Santiago:

Francisco Javier de la Torre Oteíza

Hector Palma Téllez (Santiago)

Hans Jesús Catalán Jaque (Santiago)

Pablo Ignacio Pozo Vives (Santiago)

Sebastián Alfredo Gallardo Bravo (Santiago)

Daniel Alejandro Carrasco Bascuñán (Santiago)

Alejandra Andrea Díaz Díaz (Santiago)

José Luis Bravo Leiva (Santiago )

Marcelo Quiroga Garrido (Santiago)

Carolina Zamora (Santiago)

Philip Urria Espinoza (Santiago )

Ricardo Sebastián Orellana Muñoz (Santiago)

• En Región de O’Higgins:

Pablo Nicolás Cuadra Caro (Rancagua )

• En Región del Maule:

Natalia Pinochet (Talca)

• En Región del Biobío:

Pablo Antonio Lillo Cea (Concepción)

Rodrigo Alexis Muñoz Cea (Concepción)

Juan Pablo Fernández Carrasco (Concepción)

Oscar Eliseo Rivera Paredes (Concepción)

Leonardo Dimitri Aravena Cuevas ( Concepción)

Cristian Andrés Parra ( Concepción )

• En Región de la Araucania:

Elvis Ariel Rios Jara  (Temuco)

• En Región de Los Lagos:

Gabriel Esteban Piñero Alvarado (Puerto Montt)

En las palabras del Sr E. Miyoshi, presidento de la Nova Turisma Asocio, esta exposición claramente demuestra la importancia de los intercambios culturales, lo que 25 artículos en 11 países de 4 continentes muestran con razón. La embajadora de Polonia señaló que ciertamente la exposición será exitosa y contribuirá a una duradera comprensión entre los pueblos. El embajador argentino en Japón envió saludos con ocasión de la inauguración del evento.

630 muños de 22 países diversos de Asia, Africa, Europa Oriental y Sudamérica fueron mostrados en stands por cada país. Los visitantes encontraban informaciones de los países y su relación con Japón en otros paneles bellamente ornamentados con fotos de atracciones turísticas, mapas, y las fotos de quienes contribuyeron mandando los muñecos. Los muñecos son de porcelana, madera o género, etc y traían puestos trajes tradicionales.

14 muñecos vienen de Chile gracias al trabajo de Ivan Mattig Catalan conjuntamente con postales y sellos postales. En el exterior los visitantes eran recibidos por 22 banderas e internamente cerca de un globo terráqueo de cartón, se encontraba la bandera esperantista para mostrar que toda la colección que se mostraba, fue obtenida gracias a las personas que hablan esperanto.

Durante la exposición se llevaron a cabo tres talleres de creación de marionetas, juego de sombras y en restorán se sirvieron platos vegetarianos argentinos..

Informó: Etsuo Miyoshi, presidento de la Nova Turisma Asocio

Cabe hacer presente que Iván ha sido Delegado de UEA en filatelia y ecumenismo en la ciudad de Santiago; también ha sido presidente de la Asociación Chilena de Esperanto y además ha preparado un curso de esperanto por correspondencia, por el cual muchos chilenos y extranjeros aprendieron y aún hoy aprende el Idioma Internacional Esperanto.

Como estudiante era exitoso, también en el colegio en Varsovia. Como consecuencia de su loca idea de “una lengua mundial” , posteriormente en su profesión fue un fracaso, porque malusó mucho de su dinero y tiempo en el proyecto de lengua planificada. En 1878, en el último año de escuela, celebró con sus compañeros de colegio, su cumpleaños. Ya entonces hablaba del proyecto de Lázaro con el título “Lingwe Uniwersala”. Pero al poco tiempo los amigos no se ocuparon más del asunto.

Lázaro estudió entre 1879 y 1881 medicina en Moscú. A consecuencia de los problemas económicos de su padres, pero quizás también por los pogromos contra los judíos, en 1881 Lázaro debió volver a Varsovia,  donde terminó sus estudios en 1886. Dado que no encontró suficiente trabajo como médico general, continuó estudiando después para convertirse en oculista, también en Viena. Pero por mantener a sus familia y a sí mismo sólo fue capaz de hacerlo después de 1900.

Cuando en 1887 publicó el folleto que presentaba su proyecto “Lingvo Internacia”, él era lo suficientemente rico por el buen status del padre ( que trabajaba como censor ) y principalmente la dote que recibió  poco antes de casarse con Klara Silbernik.  Pero los altos costos, que causó el envío de las informaciones sobre la “Lingvo Internacia”,  y la catástrofe profesional para su padre, de la cual Lázaro pudo salvarlo por una alta suma de dinero, lo empobreció de tal forma que tuvo que vivir  sin su nueva familia para buscar en otras ciudades una posibilidad para mantenerse como oculista.

Después de 1900 mucho mejoró la situación. Sus entradas podían más y más cubrir sos gastos, la “Lingvo Internacia” (Esperanto) se difundió en Europa occidental, y Lázaro Zamenhof pudo incluso varias veces viajar a los congresos fuera del Reino Ruso.  Fue para é un gran shock la primera guerra mundial, que comenzó justo cuando él y Klara estaban en Alemania, para continuar su viaje al Congreso Mundial de 1914 en Paris.  Pudieron volver  dificilmente a Varsovia através de Suecia y Finlandia.

Zamenhof, quienya desde niño era enfermizo, y que además era un fumador empedernido, enfermó y murió en 1917, en Varsovia

de www.lernu.net

Durante el Congreso Mundial de Praga en 1921, se fundó Sennacieca Asocio Tutmonda. Allí se reunieron los esperantistas de izquierda ( socialistas, comunistas, socialdemócratas, etc. ), que no se contentaban con la “neutralidad” de UEA. A consecuencia de la grandeza de SAT ( 1.064 miemrbos en 1922, 6.500 en 1929) verdaderamente pudo sentirse como un ente competidor de UEA. Actualmente, cuando SAT tiene ( según se dice) “cerca de 2.000″ miembros, la mayoría de los miembros de SAT son a la vez miembros de UEA y ven el SAT una especie de sección especial ( “trabajadores”).

En 1920 comenzó a funcionar La Liga de las Naciones en Ginebra. El Esperanto era representado ahi por Edmond Privat. Apesar del reporte positivo del Secretario General Asistente de las Liga de Las Naciones, el éxito en esta organización fueron algo pequeños. Desilusionada UEA no continuó actuando ahi.

Un nuevo medio de comunicación fue en ese tiempo la radio, que popularizó después de la guerra mundial. Las primeras pruebas con el Esperanto fueron realizadas en 1922 (Newark/USA y Londres).

La crisis económica mundial desde 1929 golpeó también la comunidad esperantista. Muchos esperantistas no pudieron pagar más sus cuotas, se dificultó viajar ( aunque eso no era tan masivo como actualmente).

de www.lernu.net  por Ziko van Dijk

Kiel lernanto li estis tre sukcesa, ankaŭ poste en la gimnazio en Varsovio. Pro lia freneza ideo pri “monda lingvo” li poste en la profesio estis ege fiaskanta, ĉar li foruzis multon de siaj mono kaj tempo por la planlingva projekto. En 1878, en la lasta lerneja jaro, li festis kun samgimnazianoj sian naskiĝtagon. Jam tie ili parolis pri projekto de Lejzer kun la titolo “Lingwe Uniwersala”. Sed mallonge poste la amikoj jam ne plu okupiĝis pri la afero.

Lejzer studis en 1879 ĝis 1881 en Moskvo medicinon. Pro financaj problemoj de la patro, sed eble ankaŭ pro la kontraŭ-judaj pogromoj en 1881 Lejzer devis reveni al Varsovio, kie li finstudis en 1886.Ĉar li ne trovis sufiĉe da laboro kiel normala kuracisto, li poste plustudis por fariĝi okulkuracisto, ankaŭ en Vieno. Sed sin kaj sian familion vivteni, tion li kapablis nur post 1900.

Kiam li en 1887 eldonis libreton, kiu prezentis la lingvo-projekton “Lingvo Internacia”, li estis ankoraŭ sufiĉe riĉa, pro sufĉe bona statuso de la patro (kiu laboris kiel cenzuristo) kaj ĉefe la doto, kiun li ricevis mallonge antaŭe edziĝinte kun Klara Silbernik. Sed la altaj kostoj, kiujn kaŭzis la forsendado de informiloj pri la “Lingvo Internacia”, kaj profesia katastrofo por sia patro, de kiu Lejzer povis savi lin nur kontraŭ alta monsumo, malriĉigis lin tiel, ke li devis vivi plurajn jarojn sen sia nova familio por serĉi en diversaj urboj eblon por sin vivteni kiel okulkuracisto.

Post 1900 multo pliboniĝis. Liaj enspezoj povis pli kaj pli kovri la elspezojn, la “Lingvo Internacia” (Esperanto) disvastiĝis en okcidenta Eŭropo, Lejzer Zamenhof povis eĉ plurfoje vojaĝi al kongresoj ekster la Rusa Regno. Granda ŝoko estis al li la unua mondomilito, kiu komenciĝis kiam Lejzer kaj Klara estis en Germanio por pluvojaĝi al la UK 1914 en Parizo. Ili povis reveturi nur malfacile reen al Varsovio, pere de Svedio kaj Finnlando.

Zamenhof, kiu jam kiel infano estis ofte malsaneta, kaj kiu krome estis forta fumanto, malsaniĝis kaj mortis en 1917 en Varsovio.

el www.lernu.net

En oktobro kunvenis “Komitato de la Delegacio”, kun 12 membroj, kiuj okupiĝis pri diversaj projektoj por elekti unu el ili. Fine parto de la Komitato (pli ol la duono de la anoj ne ĉeestis persone) decidis alpreni Esperanton kun kelkaj ŝanĝoj, kiujn proponis nekonata aŭtoro kun la pseŭdonomo “Ido”. La Komitato disfalis, la Lingva Komitato de Esperanto malakceptis la “Ido”-projekton. Nur relative malmultaj esperantistoj transiris al la nova duonplanlingvo “Ido”, tamen sufiĉis por fari el Ido la due plej sukcesan projekton en la historio.

Apartan rolon ludis Louis de Beaufront. Ekde la 1890aj jaroj li estis la elstara persono en la franca Esperanto-movado. De Beaufront (vera nomo: Louis Chevreux) verkis lernolibrojn, informadis (li “kulpas” pri la verda stelo) kaj varbis eminentulojn-simpatiantojn por Esperanto. Sed ankaŭ la Majstro-kulto kaj la uzo de la “interna ideo” por gravigi sin en la movado apartenas al tiu periodo.

Post 1900 aliaj francoj transprenis gvidajn poziciojn. De Beaufront sentis sin traktata maljuste. Jam en 1905 li havis sekretajn kontaktojn kun Louis Couturat. Couturat kredis ke la esperantistaro pli facile akceptos la de li intencitajn ŝanĝojn se konata esperantisto subtenus ilin. Tiel la reformprojekto estiĝis ĉefe el la kunlaboro de Couturat kaj De Beaufront. La broŝuron de “Ido” prezentitan en la Komitato verkis De Beaufront. Estis jam granda la konsterniĝo en Esperantio, kiam De Beaufront en la Komitato subtenis “Idon”. Pro fuŝo de Couturat, De Beaufront devis en majo 1908 konfesi ke li estis la nekonata “Ido”: Couturat sendis leterojn al De Beaufront kaj Jespersen, sed konfuzis la kovertojn. Jespersen, ricevinte leteron por De Beaufront, komprenis la “komploton” kaj devigis la kolegojn mem konfesi ke De Beaufront estis “Ido”.

el www.lernu.net far Ziko van Dijk

Post diversaj manieroj organizi kaj transdoni la “stafeton” al venonta kongres-teamo, UEA en 1933 fariĝis respondeca pri la UKoj. Post la dua mondomilito estis instalita la pozicio de Konstanta Kongresa Sekretario, salajrita oficisto.

En la UKon estas integritaj la kunsidoj de gvidaj organoj de UEA (Komitato, Estraro) kaj de fakaj asocioj. Sed povas okazi ke al la kunveno de faka asocio venas nur tre malmultaj homoj, el ili eble nur malmultaj membroj. Bone vizitataj estas kutime la prelegoj en la kadro de t.n. “Internacia Kongresa Universitato”. Vespere oni prezentas kontribuojn muzikajn aŭ teatrajn.

La nuntempa averaĝa partoprenantaro de UK estas ĉ. 2000. Longan tempon la UK 1923 en Nurenbergo (Germanio) restis la plej granda, kun 4963 anoj. La inflaciego en Germanio tre malmultkostigis la kongreson por multaj eksterlandanoj. Nun la rekordon tenas la Varsovia UK de 1987 (5946).

Ekstereŭropaj UKoj longtempe estis tre maloftaj. En 1910 la sesa kongreso okazis en Washington, tiu de 1915 en San Francisco (pro la milito). Nur en 1965 estis denove ekstereŭropa kongreso, en Tokio. Ekde la 80aj kaj 90aj jaroj ekstereŭropaj UKoj fariĝis relative normalaj: 1981 Brasilia (unuafoje sur la suda duono de la globo), 1984 Vancouver (Kanado), 1986 Beijing, 1990 La Habana, 1994 Seoul, 1997 Adelaide (unuafoje en Aŭstralio).

Oni povas konstati certan hierarkion laŭ-geografian:

1. La plej grandaj UKoj estis kutime la mez-eŭropaj, precipe en la “socialismaj” landoj. La Varsovia UK 1959 (Zamenhof-jaro) estis la unua postmilita kiu denove superis 3000 partoprenantojn. Simile grandaj estis la UKoj en 1963 (Sofia), 1966 kaj 1983 (Budapest), 1978 (Varna, kvankam ne plu en meza eŭropo, kun 4414), sed ankaŭ la Viena de 1992.

2. La duan rangon havas okcident-mez-eŭropaj UKoj, ekz. en Nederlando, Germanio, Francio, Britio, kun kutime ĉ. 2000 anoj.

3. Pluraj ne-”socialismaj” eŭropaj landoj ŝajnas jam aparteni al la periferio de la kontinento, tiel ke la partoprenantaro estas signife malpli alta (1500-2000). Svedio kaj Jugoslavio estas ekzemploj por tio.

4. Ekster-eŭropaj UKoj normalkaze havas la plej malmultajn anojn. La malmultrekordon havis la UK Washington 1910 (357 anoj), la malon Beijing 1986 (2482 anoj). Tamen la averaĝo estas ĉ. 1700, se oni ne konsideras la nordamerikajn UKojn en Portland 1972 (923) kaj Vancouver 1984 (802).

Sed estas multaj influoj kiuj povas efiki al la grandeco (ĉu tio estas aŭtomate “sukceso”?) de UK. Ekz. estis meze de la 1970aj granda kaoso en UEA, tiel ke la Kopenhagena 1975 havis nur 1550 anojn.

Plurfoje la UK okazis en diktaturo. La unuan fojon esperantistoj havis problemojn en Barcelona 1909, ĉar ĵus antaŭe anarkiistaj ribeloj skuis la landon. En la 1930aj jaroj temis pri dekstre-ekstremismaj reĝimoj, en 1931 en Krakovo (diktatoro Pilsudski), en 1933 en Kolonjo (Hitler), en 1935 en Romo (Mussolini), en 1936 en Vieno (Schuschnigg), 1937 Varsovio.

Post la dua mondomilito la diktaturoj estis ĉefe maldekstre-ekstremismaj. En 1953 UK okazis en Zagreb kaj en 1973 en Beograd (Jugoslavio), en 1986 en la ĉina ĉefurbo, en 1990 en Kubo. En 1959, 1963, 1978, 1983, 1987 la UKoj okazis en Polio, Bulgario resp. Hungario. Escepto estis Madrid 1968, kie regis la dekstra diktatoro Francisco Franco, kiu en la civila milito estis persekutinta ankaŭ esperantistojn.

La diskutoj estis siatempe (precipe en 1968 kaj 1987) ĉu oni UKumu en tiaj landoj. La kontraŭantoj atentigas pri la politiko de la reĝimoj, kiuj tute malas al la demokratia karaktero de la Esperanto-movado. Por-antoj emfazas ke ĝuste la esperantistoj en tiuj landoj bezonas subtenon de ekstere kaj forumon en iliaj landoj por renkonti eksterlandajn esperantistojn. Kiam la pola registaro malpermesis al SAT kongresi en Varsovio, ne malmultaj esperantistoj postulis de UEA solidarecon kaj ankaŭ ne kongresi en Polio.

La UK de 1967 estis planita por Tel-Avivo. Pro la ses-taga milito malmulte da tempo antaŭe oni decidis anstataŭe kongresi en Rotterdam (samo validas por la tiu-jara IJK en Netanja, Israelo).

el www.lernu.net  far Ziko van Dijk

Jam ne estas tempo de apartigoj
La homoj ne volas pli da milito
Ĉuj homoj havas nur unu teron
Ni devas ŝanĝi, ĝi estas la afero!

Estu la ŝanĝo kiun vi volas vidi
Estu la ŝanĝo kiun vi volas vivi
Ne atendu, ne atendu!
La plej bona tempo estas hodiaŭ

Se vi ne estas solvo
Vi estas la problemo
Fari aŭ ne fari ne estas dilemo
Infanoj mortante kaŭzas min koleron
Ni devas ŝanĝi ĝi estas la afero!