Traduko de La Araŭkano al Esperanto

 Jen la unua klopodo de traduko de La Araŭkana al esperanto. Mi petegas viajn helpon kaj konsilojn por akuratigi ĝin.

UNUA KANTO

KIU DEKLARAS LA LOKIĜON KAJ PRISKRIBON DELA PROVINCO DE ĈILIO KAJ LA ARAŬKA ŜTATO, KUN LA KUTIMOJ KAJ MILITMODOJ, KIUJN LA NATIVULOJ HAVAS KAJ SAME TEMAS RESUME LA ENIRON KAJ KONKERON, KIUN LA HISPANOJ FARIS ĜIS KIAM ARAŬKO KOMENCIĜIS RIBELI.

Ne la inoj, amo, ne ĝentilecoj
pri kavaliroj kantas mi enamigitaj,
nek montroj, donacoj kaj molecoj
de amaj efektoj kaj zorgoj
sed kuraĝo, faktoj, heroaĵoj
de tiuj penaj hispanoj,
kiuj al la cerkivo de ne dresita Araŭko
metis malmolan jugon ŝultre.
No las damas, amor, no gentilezas
de caballeros canto enamorados,
ni las muestras, regalos y ternezas
de amorosos afectos y cuidados;
mas el valor, los hechos, las proezas
de aquellos españoles esforzados,
que a la cerviz de Arauco no domada
pusieron duro yugo por la espada.
Aĵojn diros mi tre elstaraj
pri gento, kiun al neniu reĝo obeas,
neprudentaj entreprenoj memoreblaj
kiuj festiĝi prave meritas,
stragnaj  industrioj, terminoj laŭdeblaj
kiuj multe la hispanoj pligrandiĝas
ĉar ne estas la venkinto pli estimata
ol tio en kio la venkito estas famata.
Cosas diré también harto notables
de gente que a ningún rey obedecen,
temerarias empresas memorables
que celebrarse con razón merecen,
raras industrias términos loables
que más los españoles engrandecen
pues no es el vencedor más estimado
de aquello en que el vencido es reputado.
Petegas mi, granda Felipo, ke mirita                 ĉi taskon, de vi estu akceptita,
kiu, de ĉiu favoro bezonata,
restas al vi donigi favorigon.
Estas rilato sen korompi elprenata
el la vero, tranĉita je sia mezuro
ne malŝatu la donitaĵon, kvankam tro malriĉa,
por ke aŭtoritateco mia verso havu.
Suplícoos, gran Felipe, que mirada
esta labor, de vos sea recebida,
que, de todo favor necesitada,
queda con darse a vos favorecida.
Es relación sin corromper sacada
de la verdad, cortada a su medida;
no despreciéis el don, aunque tan pobre,
para que autoridad mi verso cobre.
Volas mi al tiu elstara majstro ĝin dediĉi,         ĉar tiu ĉi kuraĝigo ĝin eltenu,
prenante ĉi manieron ĝin bildigi,
por ke tiu, kiu ĝin vidu tre alten ĝin havu;
Kaj se tio ne sufiĉus lin por ĝin forviŝu,
almenaŭ konfusita sin detenu pensante do,
ke ĝi al Vi adresata estas,
kiu ion kunportu malkaŝe.
Quiero a señor tan alto dedicarlo,
porque este atrevimiento lo sostenga,
tomando esta manera de ilustrarlo,
para que quien lo viere en más lo tenga;
y si esto no bastare a no tacharlo,
a lo menos confuso se detenga
pensando que, pues va a Vos dirigido,
que debe de llevar algo escondido.
Kaj elkreskigis mi en via hejmo,                         kio kreditigas min aliparte,
faros mian mallertan  kaj delikatan stilon,
kaj kio senorde estas, artoplena;
tiel, el tiomaĵoj animata,
la plumon mi donos je furora Marso:
donu orelojn, Sinjoro, al kio mi diras,
ĉar mi el ĝi parto estas kiel taŭga atestanto.
Y haberme en vuestra casa yo criado,
que crédito me da por otra parte,
hará mi torpe estilo delicado,
y lo que va sin orden, lleno de arte;
así, de tantas cosas animado,
la pluma entregaré al furor de Marte:
dad orejas Señor, a lo que digo,
que soy de parte dello buen testigo.
Ĉilio, fekunda provinco kaj signita
en la regiono antarkta fama,
el foraj nacioj respektata
ĉar forta, precipa kaj povuma;
la gento kiun ĝi produktas estas tiom elstara,
tiom fiereca, bravgracia kaj militema,
ke neniam estis per reĝo regita
nek al fora suvereneco submetita.
Chile, fértil provincia y señalada
en la región antártica famosa,
de remotas naciones respetada
por fuerte, principal y poderosa;
la gente que produce es tan granada,
tan soberbia, gallarda y belicosa,
que no ha sido por rey jamás regida
ni a estranjero dominio sometida.
Estas Ĉilio nord-al-sudo de grand’ longeco
marbord’ de l’ nova mar’ vokata
havu de orient’ al ŭest de mallarĝeco
cent mejloj, ĉe la plej larĝo prenita;
de dudek sep gradoj, longigita
ĝis kie l’ mar’ Oceano kaj ĉilia
miksigas  akvojn per mallarĝa golfo.
Es Chile norte sur de gran longura,
costa del nuevo mar, del Sur llamado,
tendrá del leste a oeste de angostura
cien millas, por lo más ancho tomado;
bajo del polo Antártico en altura
de veinte y siete grados, prolongado
hasta do el mar Océano y chileno
mezclan sus aguas por angosto seno.
Kaj tiuj du maroj, kiu klopodas                 forlasante limojn, kunigi
batas rokojn, kaj iliaj ondoj etendas,
sed jen malpermesate kunigi estas,
per tiu ĉi parto je la fin’ la ter’ enfundigas
kaj povas tiel komunikiĝi.
Magallanes, Sinjor, estis la unua viro
ke, malfermante la voj’ , la nomon donis.
Y estos dos anchos mares, que pretenden,
pasando de sus términos, juntarse,
baten las rocas, y sus olas tienden,
mas esles impedido el allegarse;
por esta parte al fin la tierra hienden
y pueden por aquí comunicarse.
Magallanes, Señor, fue el primer hombre
que, abriendo este camino, le dio nombre.
 Pro manko da pilotoj, aŭ malkaŝita
kaŭso, eble grava kaj ne sciata,
ĉi sekreta voj’ malkovrita
restis por ni kaŝita;
ĉu mistrafo el certa alteco
ĉu iu insuleto, removita
de la ŝtormega mar’ kaj kolera vento
fundotuŝante buŝon, ĝin malfermis.
Por falta de pilotos, o encubierta
causa, quizá importante y no sabida,
esta secreta senda descubierta
quedó para nosotros escondida;
ora sea yerro de la altura cierta,
ora que alguna isleta, removida
del tempestuoso mar y viento airado
encallando en la boca, la ha cerrado.
Diras mi, ke nord-al-sud’ la tero kuras,
kaj banas ĝin el ŭest’ la marbord’
je la strio de l’ orient’ iras montar’
kiu tra la sama voj’ mil leŭgoj paŝas;
meze estas kie la militpunkto estas
per uzo kaj ekzerco pli agordas.
Venuso kaj Amon’ ĉi tie lokon ne trovas
nur regas  Marso kolerema.

Digo que norte sur corre la tierra,
y báñala del oeste la marina;
a la banda de leste va una sierra
que el mismo rumbo mil leguas camina;
en medio es donde el punto de la guerra
por uso y ejercicio más se afina.
Venus y Amón aquí no alcanzan parte,
sólo domina el iracundo Marte.

postamble();

Responder

Por favor, inicia sesión con uno de estos métodos para publicar tu comentario:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: